Buổi Nhạc Thính Pḥng "Một Thời Để Nhớ"
Phạm Văn Kỳ Thanh


"Nhắc lại những kỷ niệm văn nghệ của những nhạc sĩ xuất thân
từ trường Trung Học Nguyễn Trăi: Vũ Thành An, Ngô Thụy Miên,
Đức Huy, Nam Lộc, Vơ Tá Hân, Phạm Mỹ Lộc... để tri ân Cố Giáo Sư Nhạc Sĩ Chung Quân."

Nếu muốn viết đầy đủ về sinh hoạt văn nghệ của trường trung học Nguyễn Trăi đáng nhẽ tôi phải tham khảo thêm những bậc đàn anh đă học trường này từ Hà Nội trước năm 54. Nhưng bài viết này giới hạn trong những kỷ niệm nhỏ bé riêng tư nên tôi nhớ và biết đến đâu viết đến đấy đề chia sẻ với những bậc trưởng thượng và bạn cùng trường. Như vậy nếu tôi không biết và không nhắc đến những nhân vật tài hoa một thời, xin các thầy các bạn bỏ qua cho.

Năm 54, lúc mới di cư vào Nam, những buổi chiều mưa ngập lụt ở xóm Bàn Cờ là những lúc cơn nhớ day dứt nhất về Hà Nội của người anh cả tôi (bác sĩ Phạm Văn Vận) dâng lên. Ông say sưa nhắc lại kỷ niệm sinh hoạt văn nghệ Nguyễn Trăi với các bạn hữu ngoài Bắc thời niên thiếu.

Tôi c̣n nhớ rất mơ hồ lời ông kể là trường Nguyễn Trăi Hà Nội rất to và nổi tiếng với nhiều giáo sư giỏi và sinh hoạt văn nghệ học sinh rất khởi sắc. Nơi đây, với sự hướng dẫn của các thầy như nhà văn Vũ Khắc Khoan, nhạc sĩ Chung Quân (tôi sẽ kể nhiều hơn về thầy khi nói đến sinh hoạt văn nghệ Nguyễn Trăi Sài G̣n) ông anh cả tôi cùng bạn hữu như Dương Hồng Duyệt (tác giả ca khúc Đường Chiều, điệu Blues, rất nổi tiếng cuối thập niên 50 tại Sài G̣n, và cũng là cháu nhạc sĩ Dương Thiệu Tước), Nguyễn Long Cương (về sau đi sang Ư học về đạo diễn điện ảnh)... tổ chức những buổi văn nghệ tại nhà Hát Lớn Hà Nội hoặc ở sân khấu Côn Sơn của trường. Bây giờ tôi nhắc lại chi tiết hơn về thầy Vũ Khắc Khoan và sân khấu Côn Sơn. Thầy Khoan không những là một nhà văn nổi tiếng cả nước biết đến với tác phẩm "Thần Tháp Rùa" và nhiều tác phẩm khác, thầy c̣n rất uyên bác về kịch nghệ. Tại sân khấu Côn Sơn thầy đă hướng dẫn học tṛ dựng vở kịch "Thành Cát Tư Hăn", (sau này ở trường Chu Văn An Sài G̣n, thầy cho dựng lại vở kịch này với Hồ Hải Trân đóng vai Sơn Ca; và tại trường Quốc Gia Âm Nhạc & Kịch Nghệ với Hà Bay đóng vai Sơn Ca). Vở kịch này đă mang lại cả không khí kịch cho người Hà Nội vào mùa thu nắng hanh vàng se lạnh. Sau di cư vào miền Nam năm 54, Thầy cũng đă có công ghi lại và cho xuất bản vở Chèo "Quan Âm Thị Kính", viết "T́m Hiểu Sân Khấu Chèo" và phụ trách khoa kịch nghệ của trường Quốc Gia Âm Nhạc và Kịch Nghệ Sài G̣n. Trong những chương tŕnh văn nghệ Nguyễn Trăi Hà Nội cũng không thể thiếu tiết mục vũ "Trấn Thủ Lưu Đồn" (sau này các cựu học sinh Nguyễn Trăi Hà Nội đă dựng lại tiết mục này trong sinh hoạt văn nghệ của trường trung học Chu Văn An Sài G̣n). "Trấn Thủ Lưu Đồn" là một điệu vũ lấy từ Chèo. Riêng phần hát th́ lấy từ điệu "hát Dịp Đuổi" của Chèo Cổ. Tiết mục vũ "Trấn Thủ Lưu Đồn" thường đi đôi với "Lơ Thơ Tơ Liễu", một điệu "hát Hồi Tiếu" cũng lấy từ Chèo Cổ. Lúc dạy cho học tṛ Nguyễn Trăi thầy Khoan đă cải biên rất nhiều. So với điệu múa và hát nguyên thủy của Chèo, th́ học tṛ Nguyễn Trăi Hà Nội (và học tṛ Chu Văn An Sài G̣n sau này) múa ít uyển chuyển hơn, hát với tiết điệu nhanh, mạnh hơn và bỏ hết phần luyến láy (trong một số Đại Nhạc Hội ở miền Nam tôi thấy nghệ sĩ Hoàng Thư cũng múa "Trấn Thủ Lưu Đồn", nhưng khác với những bước múa của thầy Khoan dạy cho học tṛ). Đa số những tiết mục văn nghệ của học sinh Nguyễn Trăi Hà Nội, lúc di cư vào Sài G̣n lại được dựng lại tại trường Chu Văn An Sài g̣n, v́ những học sinh này đă chuyển sang học đệ nhị cấp tại đây. Trong khi đó trường trung học Nguyễn Trăi Sài G̣n chỉ có đến lớp Đệ Tứ (về sau mới có đệ nhị cấp). Tuy nhiên sinh hoạt văn nghệ Nguyễn Trăi Sài G̣n vẫn c̣n đặc sắc dưới sự hướng dẫn của thầy Chung Quân.

Lúc trường Nguyễn Trăi di chuyển vào Sài G̣n th́ tôi vẫn học tiểu học, nhưng cũng đủ khôn lớn để ghi nhận những sinh hoạt văn nghệ của người anh thứ ba (Phạm Hữu Độ) học tại đây.

Tôi c̣n nhớ quăng năm 55, 56 ǵ đó, vào một ngày mưa như trút nước, tôi được đi xem đại nhạc nhạc hội đầu tiên ở miền Nam của học sinh Nguyễn Trăi tổ chức tại rạp Thanh B́nh. Tiết mục đáng nhớ nhất là hợp xướng "Sông Bến Hải", thầy Chung Quân sáng tác và tập cho các học tṛ. Đây là một trường ca rất có giá trị, nói về một ḍng sông chia cắt đất nước và nỗi ḷng bỏ quê hương của người di cư năm 54. Nhưng rất tiếc không thấy Thầy cho phổ biến về sau. Thật là bất công nếu nhắc đến Nhạc Sĩ Chung Quân mà chỉ biết có nhạc phẩm "Làng Tôi" và quên mất trường ca "Sông Bến Hải". Hợp xướng này Thầy viết ḥa âm rất khó, nhưng có điều lạ là Thầy tập cho học tṛ với kiến thức âm nhạc thô thiển, nhưng hát không bao giờ lộn từ bè này sang bè khác. "Bí quyết" này của thầy tôi đă t́m ra khi học tại trường Nguyễn Trải sau này.

Thầy Chung Quân tên thật là thầy Tiến. Ngày xưa thầy học nhạc ở Chủng Viện nên Thầy rất giỏi về ḥa âm và viết hợp xướng. Sở dĩ học sinh Nguyễn Trăi yêu kính Thầy là v́ được học nhạc với Thầy suốt bốn năm từ đệ Thất đến đệ Tứ. C̣n các giáo sư khác trong bốn năm học chỉ học một năm họa hoằn mới học hai năm nếu thầy đó dạy hai môn học khác nhau. Tính Thầy ḥa nhă nhưng rất nghiêm khắc. Tôi c̣n nhớ Thầy viết chữ rất đẹp. Nhiều khi bản nhạc Thầy viết trên bảng học tṛ không nỡ xóa đi dù hết giờ học. Điều đặc biệt là Thầy "vung" phấn trên bảng đen, chỉ với một nét Thầy tạo được cả năm ḍng kẻ nhạc và khóa son cùng một lúc (cũng như sự độc đáo của thầy Hạnh "gầy" dạy H́nh Học có thể vẽ ṿng tṛn trên bảng bằng cả hai tay trái và phải, và có anh bạn "kháo" rằng, thầy vẽ tṛn hơn compa!). Trở lại với Thầy Chung Quân, tuy lư thuyết âm nhạc rất khô khan, nhất là phần nhớ các bộ khóa đầu bản nhạc và làm sao để t́m ra âm giai chính của bản nhạc đó. Thầy Chung Quân đă nghĩ ra câu thơ lục bát 'bất hủ", để giúp học tṛ dễ nhớ lúc học thi. Đó là:

"Nhất Ṣn, Nhị Rế, Tam La,
Tứ Mi, Ngũ Sí, Lục Pha, Thất Đồ."

Có nghĩa là nếu thấy ở đầu bản nhạc có một dấu thăng th́ bài ấy có âm giai Sol là chính, nếu có hai dấu thăng th́ là âm giai Rê v.v...

Thầy Chung Quân có lối tập hợp xướng thật độc đáo và rất công phu. Tôi nhớ năm ấy học Đệ Ngũ, chúng tôi được thầy tập cho hợp xướng "Hè Về" của nhạc sĩ Hùng Lân để tŕnh diễn trong buổi văn nghệ cuối niên học. Thầy tuyển chọn khoảng bốn mươi học sinh có giọng tốt từ trầm tới cao để hát bốn bè. Thầy chia mỗi bè thành một nhóm. Tôi c̣n nhớ thầy Chung Quân nhờ những thầy có giọng tốt hoặc giỏi đàn nhạc trong trường như thầy Đặng Đ́nh Phùng (thầy có giọng ca tenor rất tốt và đánh tây ban cầm cổ điển cũng cừ khôi không kém); thầy Đỗ Đinh Tuân (tức ca sĩ Đỗ Tuấn của ban Học Sinh, Sinh Viên Đài Phát Thanh Sài G̣n, thập niên 50, thầy có giọng ca đầm ấm truyền cảm như Pat Boon, thầy lại giỏi Anh Văn, nên một thời nổi tiếng với bản "Bernadine" , "Technique"); thầy Cao Thanh Tùng (nhạc sĩ trung hồ cầm của Đài Truyền H́nh Sài G̣n, hiện nay thỉnh thoảng thấy thầy xuất hiện ở những cuốn Video giá trị, thầy là một nhà giáo đa tài, một thời phụ trách mục "Đố Vui Để Học" và hiện nay giữ mục điểm phim cho báo Việt Mercury). Ba thầy này dạy ba bè cho học sinh c̣n thầy Chung Quân lo một bè. Có một điều trớ trêu là đa số anh có giọng tốt được tuyển chọn th́ lại không có khiếu giữ bè, thường hay hát lộn sang bè của người khác. V́ thế gịng giă hơn một tháng chúng tôi tập hát bè của ḿnh riêng rẽ một cách rất máy móc. Những anh tập bè phụ th́ thấy thật chán v́ thấy bè của ḿnh lời ca chẳng ra câu cú ǵ cả, thỉnh thoảng lại phải ngừng dăm trường canh, rồi lai "giót" vào mấy câu vô ư nghĩa. C̣n những anh hát bè trầm sự "biểu diễn" lại nhàn hạ hơn,ï giống mấy nhạc sĩ chơi kèn tuba trong ban đại ḥa tấu, thường hay "ngủ gật", đến lúc tỉnh dậy cũng đủ kịp để "ồm ồm" vài tiếng góp phần kết thúc bài. Khốn nỗi, những anh hát bè phụ và bè trầm thầy lại chọn những anh khá nhạc hơn các bạn khác, để giữ bè cho vững. Nhưng, các anh này cũng không khỏi than là Thầy đă "ngược đăi" ḿnh, tập hát kiểu này th́ về sau bạn gái có yêu cầu hát "Hè Về" cũng không dám. Nhưng đến lúc tập đă nhuần nhuyễn, thầy Chung Quân cho bốn bè ghép lại, th́ dù hát bè phụ hay bè chính, anh nào cũng khoái chí v́ thấy ḿnh "quan trọng" được tham dự vào một ban hợp xướng bốn bè tŕnh diễn với một kỹ thuật không kém các ban hợp xướng khác của Sài G̣n.

Thầy Chung Quân viết nhạc rất ít, nhưng có bài "Làng Tôi" nổi tiếng cả nước. Theo giai thoại th́ nhà sản xuất phim ở Hà Nội trước 54 (h́nh như phim "Kiếp Hoa") đă dùng bài "Làng Tôi" nhưng không xin phép, khiến thầy Chung Quân đưa họ ra ṭa, thầy thắng kiện. Lúc vào Sài G̣n thầy có tiền "tậu" vespa rất sớm so với các thầy khác của trường Nguyễn Trăi.

Trước năm 75, tôi đang học ở San Francisco th́ nghe thấy thầy Chung Quân đang học tiến sĩ Sử Học ở New York. Sau đó cho đến khi thầy mất tôi không nghe thêm ǵ tin tức về thầy nữa. Sở dĩ tôi phải dài ḍng để nhắc đến thầy Chung Quân kính yêu là v́ ít nhiều, với những ḍng nhạc ngây thơ thầy dạy dỗ thời niên thiếu, đă ươm mơ thành những ḍng nhạc t́nh bất hủ sau này của các nhạc sĩ Vũ Thành An, Ngô Thụy Miên, Đức Huy, Nam Lộc, Vơ Tá Hân và Phạm Mỹ Lộc (cũng chính là người viết bài này, chưa có ca khúc nào nổi tiếng và trở thành bất hủ cả! Nhưng, v́ say mê âm nhạc tôi đă bỏ rất nhiều th́ giờ đi đến từng địa phương của quê hương để nghiên cứu dân ca, mong có dịp từ những giai điệu đó viết được những ḍng nhạc để trả nợ đất nước, trả nợ những thầy âm nhạc ít nhiều đă hướng dẫn tôi trong quá khứ như Chung Quân, Trần Văn Khê, Phạm Duy, Phạm Trọng Cầu. Và nhất là cống hiến cho các bạn Nguyễn Trăi hoặc khán thính giả bốn phương những âm điệu để quên đi những sự mệt nhọc trong cuộc sống hàng ngày.)

Hôm nay, trên đầu đă hai thứ tóc, nói như nhà văn Mai Thảo lúc sinh thời, tôi muốn trở về "Bến Đậu Thần Tiên", đó là trường trung học Nguyễn Trăi, để ôn lại những sinh hoạt văn nghệ với bạn bè thân yêu, nhất là có dịp nhắc đến kỷ niệm với những nhạc sĩ Ngô Thụy Miên, Vũ Thành An, Đức Huy, Nam Lộc, Vơ Tá Hân.

Có rất nhiều tài liệu, băng nhạc, video đă nói đến âm nhạc và cuộc đời của những nhạc sĩ Nguyễn Trăi nói trên, v́ ḍng nhạc của họ đă đến với tám chục triệu người trong và ngoài nước. Những ǵ tôi nhắc đến ở đây chỉ là kỷ niệm riêng tư góp nhặt ở thời trung học, nếu không đúng ư các bạn th́ các bạn cũng nên bỏ qua v́ những kỷ niệm này rất đẹp ở nét ngây thơ, vô tư của tuổi nhỏ.

Tôi học cùng với Ngô Thụy Miên (tên thật là Ngô Quang B́nh) và Vơ Tá Hân ba năm Thất, Lục, Ngũ (đều là B1) từ năm 60 đến 63. Thật ra B́nh không học nhạc nhiều ở thầy Chung Quân. V́, lúc bắt đầu học Nguyễn Trăi, anh đă học vĩ cầm tại trường Quốc Gia Âm Nhạc Sài G̣n. Trong lớp, ngoài môn nhạc, c̣n các môn khác anh học rất ít, nhưng lại thuộc loại khá. Sau này lúc học Ḥa Âm ở trường Quốc Gia Âm Nhạc tôi mới thấy phục anh v́ chương tŕnh của trường để đào tạo nhạc sĩ chuyên nghiệp, nên nhạc sinh phải học rất nhiều môn ngoài nhạc khí đă chọn, làm sao anh có thể học song song cả hai bên mà vẫn khá đều. Đó là chưa kể th́ giờ đánh bi, đánh đáo với bạn hữu. Lúc lớn hơn th́ la cà với bạn bè t́m cảm hứng sáng tác những ca khúc bất hủ. Tính anh rất hiền và tốt vói bạn bè. Tôi nhớ anh hay cho tôi mượn sách nhạc pháp của Hùng Lân để trau dồi thêm lư thuyết. Tôi rất mê tây ban cầm cổ điển, nhưng không có nhiều tài liệu để tập luyện, anh đă giới thiệu tôi với người anh của anh là Ngô Quang Thắng (tuy học vĩ cầm ở Quốc Gia Âm Nhạc nhưng cũng tập thêm tây ban cầm) để cho tôi mượn thêm tài liệu. Năm 68, trong một buổi tổ chức chung với Từ Công Phụng tại trường âm nhạc Bach Sài G̣n, tôi giới thiệu tập nhạc đầu tiên "Những Bài Hát Cho T́nh Yêu", Ngô Thụy Miên và Hà Học Ngôn (cũng học vỹ cầm tại Quốc Gia Âm Nhạc) không quản ngại giúp phần nhạc đệm dương cầm, tuy lúc này anh đă bắt đầu có tiếng và tôi là một nhạc sĩ vô danh. Năm 1971, trước khi đi Mỹ học, tôi có tham dự buổi ra mắt tập nhạc "Đông Quân T́nh Khúc" của anh. Đây là cơn gió mát đầu tiên thổi vào ḍng nhạc t́nh yếm thế của miền Nam. Đúng thế, lúc ấy tuổi trẻ miền Nam đă bắt đầu bớt "say sưa" với gịng nhạc u buồn của Trịnh Công Sơn, th́ gịng nhạc t́nh Ngô Thụy Miên xuất hiện như xoa dịu nỗi đau của tuổi trẻ. Từ dạo ấy tôi mất liên lạc với anh nhưng vẫn nghe nhạc anh, v́ ca khúc của anh được phổ biến rất rộng răi khắp nơi. Lúc anh đoàn tụ với gia đ́nh tại Mỹ thỉnh thoảng tôi liên lạc lại với anh để nói chuyện âm nhạc. Anh quả là một người bạn Nguyễn Trăi tài hoa và tử tế.

Như đă nói ở trên tôi học cùng với Vơ Tá Hân ba năm Thất. Lục. Ngũ tại Nguyễn Trăi. Anh học rất giỏi và đứng đầu lớp nhiều môn. Cũng giống như Ngô Thụy Miên, từ Đệ Ngũ anh đă bắt đầu học Tây Ban Cầm ở trường Quốc Gia Âm Nhạc Sài G̣n. Gần đây anh đă bỏ ra nhiều công phu đểù soạn cho đàn Tây Ban Cầm và Dương Cầm những ca khúc nổi tiếng của nhạc Việt. Ngoài ra anh sáng tác ca khúc nhiều thể loại khác nhau và đă phổ biến hơn hai mươi CD. Đặc sắc nhất là Nhạc Phật và những ca khúc viết về Huế. V́ tôi chuyển sang học ở trường Chu Văn An sau năm Đệ Ngũ nên cũng it có dịp anh. Măi gần đây, sau mấy chục năm xa cách nhân dịp anh có nhă ư và cho xuất bản ca khúc "Ảo Mơ" của tôi do Harold Mann tŕnh tấu Dương Cầm trong CD "Half Moon Dream" của nhà sản xuất Gianna, nên bạn bè lại có dịp liên lạc, hàn huyên chuyện cũ ở Nguyễn Trăi ngày xưa.

Nhạc sĩ Đức Huy (tên thật là Đặng Đức Huy) cũng là một học sinh Nguyễn Trăi tài hoa, thuộc thành phần có "nhan sắc". Ở Nguyễn Trăi anh học hơn tôi một lớp, nhưng sang Chu Văn An th́ chúng tôi học cùng năm Đệ Tam và Đệ Nhị (v́ tôi học nhảy một lớp). Tôi c̣n nhớ anh rất được thầy Tô Đ́nh Hiền, dạy Việt Văn, yêu mến. Đă có lần anh được thầy Hiền cho đến lớp tôi (Đệ Lục B1) để trần thuyết về chuyện "Nửa Chừng Xuân" của nhà văn Khái Hưng. V́ có thiên khiếu về Việt Văn từ thuở bé, nên khi trở thành nhạc sĩ chuyên nghiệp lúc sáng tác ca khúc, anh viết lời ca ư nghĩa rất súc tích và có tư tưởng. Ngay lúc đang học trung hoc đệ nhất cấp ở Nguyễn Trăi, Đức Huy đă chơi kích động nhạc và cùng bạn bè lập ban nhạc "Crazy Boy", tŕnh diễn trong dịp phát phần thưởng cuối năm. Điều đáng nhớ là tôi đă có dịp nghe anh chơi đàn guitar điện bài "Đường Chiều" của Hồng Duyệt (một cựu học sinh Nguyễn Trăi tôi đă nói đến ở trên.). Tiện đây tôi cũng nên nhắc đến một số bạn Nguyễn Trăi cùng thời với anh Đức Huy, đă lập và chơi nhạc trẻ rất nổi tiếng như ban The Forty Six (anh Diệu biết đàn Hạ Uy Cầm, Quyên chơi lead guitar, Phùng Thuận chơi trống...). Trong bài viết này, tôi tránh nói tới sự nghiệp âm nhạc của Đức Huy và Ngô Thụy Miên sau này v́ nhà báo Trường Kỳ đă nói khá kỹ trong các "Tuyển Tập Nghệ Sĩ" đă xuất bản.

Nói về sinh hoạt âm nhạc của Vũ Thành An tại Nguyễn Trăi th́ tôi không có nhiều kỷ niệm với anh. Tuy nhiên, tôi nhớ gặp anh trong một buổi họp văn nghệ của trường do thầy Tô Đ́nh Hiền hướng dẫn, có cả nhà báo Ngọc Hoài Phương tham dự. Sau này lên đại học anh mới sáng tác nhạc và nổi tiếng. Khi học ở trường Luật Sài G̣n tôi gặp lại anh và đă có dịp sinh hoạt chung với anh và nhạc sĩ Từ Công Phụng ở một trại thanh niên tổ chức tại Vũng Tàu (đặc biệt ở trại thanh niên này có sự tham dự của các nhân vật nổi tiếng sau này như Đỗ Ngọc Yến, Hà Tường Cát, Lê Đ́nh Điểu, Bùi Bảo Trúc, Phạm Quốc Bảo, Nguyễn Tường Quí, Đào Trường Phúc, Nguyễn Lương Bằng, Lê Hoài Quỳnh, Lê Công Chính, Tống Hoằng và một nhân vật Nguyễn Trăi Phạm Phúc Hưng, người anh thứ tư của tôi). Lúc đánh đàn cho ban "Tinh Hoa Đọc Chuyện" của nhạc sĩ Nguyễn Hiền tại Đài Phát Thanh Sài G̣n, thỉnh thoảng tôi có dịp gặp Vũ Thành An, nhưng không có dịp nói chuyện lâu. Sau đó, tôi đi du học ở Hoa Kỳ, từ giă sinh hoạt âm nhạc với các bạn bè trong nước, chuyển sang sinh hoạt văn nghệ sinh viên hải ngoại vùng Bay Area, đă gặp nhà thơ Cao Đồng Khánh, và nhạc sĩ Đặng Xuân Th́n trong dịp thực hiện chương tŕnh phát thanh "Tiếng Vọng Quê Hương" trên đài phát thanh KQED tại San Francisco năm 72. Khi Vũ Thành An đến Mỹ đoàn tụ gia đ́nh, tôi có dịp hỏi thăm anh qua điện thoại, và gửi anh một số bài viết về nhạc của tôi trên các báo Văn Học, Nhân Văn và Hợp Lưu. Từ dạo đó tôi chưa có dịp gặp lại nhạc sĩ Nguyễn Trăi tài hoa Vũ Thành An, nhưng sắp tới đây ở Nhạc Hội "Một Thời Để Nhớ" tôi hy vọng sẽ được gặp lại anh để hàn huyên chuyện cũ.

Người đa tài nữa của Nguyễn Trăi tôi muốn nhắc đến là Nhạc Sĩ Nam Lộc. Tôi không được quen trực tiếp anh, nhưng mỗi lần tôi cùng anh bạn Phạm Đức Tiến đến "Hầm Gió" của anh uống cà phê, anh Nam Lộc thường không lấy tiền (có lẽ v́ thế tôi nhớ đến tấm ḷng hào hiệp của anh măi chăng!). Ngoài tài viết nhạc và làm M.C. sau này, lúc đi học ở Chu Văn An anh cũng làm trưởng ban báo chí một năm và có ra được một đặc san do chính anh vẽ b́a. Anh cũng là nhạc sĩ di tản đầu tiên sáng tác ca khúc về Sài G̣n để nhớ đến thành phố đă đổi tên. Sau này và bây giờ ngoài sinh hoạt âm nhạc, anh c̣n hoat động rất hăng say và hữu hiệu trong lănh vực di trú để bênh vực quyền lợi người tị nạn Đông Dương.

Người cuối cùng là một nhạc sĩ rất có công với trường Nguyễn Trăi, nhưng bị lăng quên. Đó là anh Phạm Ngọc Cung. anh đă sáng tác ra đoàn ca của trường Nguyễn Trăi Sài G̣n. (Tôi nhớ bắt đầu bài này là câu "Anh em ta là học sinh của trường Nguyễn Trăi...") Sau chuyển sang học trường Chu Văn An anh cùng một số bạn Nguyễn Trăi cũ (như Hùng clarinette, Tộ trống...), lập ra ban nhạc Chu Văn An, anh làm trưởng ban nhạc và chơi kèn saxophone. Ban nhạc này rất nổi tiếng trong giới học sinh (và cả sinh viên) Sài G̣n, và hầu như là ban nhạc học sinh đầu tiên chơi nhạc Zazz. Tôi được nghe ban nhạc của anh tŕnh diễn rất đặc sắc trong một Đại Nhạc Hội của Tổng Liên Đoàn Học Sinh, Sinh Viên Sài G̣n do các cựu học sinh Nguyễn Trăi, (nhưng lúc ấy đă là sinh viên tổ chức) tổ chức (trong đó có sự tham dự của nhạc sỉ Nguyễn Trăi Hồng Duyệt, ca sĩ Nguyễn Trăi Phạm Vận, các nhân vật nổi tiếng như ca sĩ Đỗ Tuấn, Duy Trác, Vơ Anh Tuấn...). Sau đó tôi nghe bạn bè nói anh ra nhập quân đội rồi không thấy anh sinh hoạt âm nhạc nữa. Theo ư tôi, các bạn Nguyễn Trăi nếu có dịp cũng nên tri ân anh Phạm Ngọc Cung người bạn Nguyễn Trăi, tuy ở tuổi học sinh ngây thơ nhưng đă có công viết đoàn ca cho bạn ḿnh hát và trả ơn ngôi trường thân yêu của ḿnh và ông thầy nhạc đáng kính nhạc sĩ Chung Quân.

Ngày 28 tháng Bảy trong hè này anh Phạm Duy Quang, anh Mai Đông Thành cùng một số bạn bè Nguyễn Trăi sẽ tổ chức một buổi âm nhạc thính pḥng "Một Thời Để Nhớ", tŕnh bày nhạc phẩm "Làng Tôi" của thầy Tiến (tức nhạc sĩ Chung Quân) và những sáng tác của các nhạc sĩ xuất thân Nguyễn Trăi như Vũ Thành An, Nam Lộc, Đức Huy, Ngô Thụy Miên và Phạm Mỹ Lộc. Đây cũng là dịp để ít nhiều các môn sinh của thầy Chung Quân đốt nén hương ḷng tri ân thầy đă gieo âm thanh Việt Nam vào những trái tim thơ ngây của thời niên thiếu tại ngôi trường thân yêu Nguyễn Trăi, để sau này họ cống hiến cho đời những ḍng nhạc t́nh bất hủ cho nền tân nhạc Việt Nam. Cũng nhân dịp này, tôi muốn nhắc đến một chút sử liệu để các bạn nhạc sĩ xuất thân từ trường Nguyễn Trăi đă thành danh trong nền tân nhạc Việt Nam, hănh diện về ngôi trường của ḿnh. Cụ Nguyễn Trăi không những là một khai quốc công thần của nhà hậu Lê về phần vơ, văn chương của cụ cũng ngút ngàn nghĩa khí, c̣n về âm nhạc, cụ cũng là một nhà nhạc học sớm nhất của Việt Nam. Với kiến thức uyên bác về âm nhạc, cụ nhất quyết phản đối hoạn quan Lương Đăng trong việc phỏng theo âm nhạc nhà Minh để san định lại nền âm nhạc Việt Nam sau khi đất nước thoát khỏi ách thống trị của Minh triều.

Sau cùng, c̣n rất nhiều cựu học sinh Nguyễn Trăi khác rất giỏi nhạc và nổi tiếng nhưng tôi chưa có dịp sinh hoạt chung nên xin lỗi các bạn (thí dụ như anh Đỗ Bảo San cựu học sinh Nguyễn Trăi, tốt nghiệp Quốc Gia Âm Nhạc Sài G̣n, sau đi du học về sáng tác (composition) tại đại học Hawaii. Anh rất giỏi nhạc, qua anh Nguyễn Văn Đính ở San Francisco năm 73, tôi có nhận được nhạc kịch "Trầu Cau" của anh. Sau lần tŕnh diễn tại Đại Học Hawaii, rồi sau không thấy phổ biến nữa.). Dù sao độc giả cũng miễn chấp cho người viết những chi tiết có thể không chính xác, hoặc thiếu sót, v́ đây chỉ là dịp tôi muốn nhắc lại và chia sẻ với những bạn văn nghệ Nguyễn Trăi, trong nhưng năm qua tôi đă có duyên sinh hoạt với họ. Và bây giờ họ là những nhạc sĩ đă thành danh làm say mê hàng triệu con tim. Và nhất là ngày 28 tháng 7 năm nay tôi hy vọng gặp lại họ ở nhạc hội thính pḥng tổ chức ở thủ đô của người tị nạn Little Sài G̣n (Orange County, California).

Phạm Văn Kỳ Thanh